Een emotioneel moment: onze Toyota, acht maanden lang ons huis en de meest betrouwbare auto die ik ooit heb gehad, verdwijnt met zijn nieuwe eigenaar uit het zicht. Het is gelukt om hem zonder ook maar een schrammetje van Breda naar Kaapstad te rijden en dat is, weet ik nu, best een prestatie. De auto is verkocht en klaar voor de lange weg terug naar Nederland. Wij gaan ook terug, morgen, maar dan met het vliegtuig.

Hier in Kaapstad blikken we terug op de reis. We zijn moe, moe van de meest avontuurlijke tocht die we ooit hebben gemaakt. Maar ook de mooiste. We hebben in acht maanden meer meegemaakt dan in de drie jaar ervoor. We kwamen terecht in een nachtelijke legeroefening in Griekenland, reden onszelf klem in een Turkse rotsformatie, kregen natte voeten tijdens een noodweer in Syrië, reden vast in het zand van de woestijn in Jordanië en werden gearresteerd in de Egyptische Sinaï. 

We werden als helden ontvangen in Soedan, moesten in Ethiopië de zwarte markt op voor benzine, braken een schokbreker op de gevaarlijke Moyale-route in Kenia, maakten kennis met bittere armoede op het platteland van Oeganda en telden schedels van genocideslachtoffers in Rwanda. We stoven door het van God verlaten westen van Tanzania, werden meermaals geplukt door corrupte agenten in Malawi, stonden oog in oog met de mysterieuze himba van Namibië en zagen nijlpaarden, olifanten en hyena’s rond onze camper stampen in Zambia en Botswana.

Kortom, we blikken terug op een fantastische reis. In 243 dagen reden we 25.000 kilometer door achttien landen, door ondoordringbare wildernis, over afschuwelijke kuilenwegen, door dorpen en steden, omringd door de altijd nieuwsgierige lokale bevolking. En stof, héél erg veel stof. We sliepen onder de mooiste Afrikaanse sterrenhemels, in hitte en vrieskou, omringd door de nachtelijke herrie van de jungle of de indringende stilte van de woestijn. We hebben gelachen, genoten, gevloekt en gejankt. Het was, kortom, een zeer intense, leerzame, uitputtende maar onvergetelijke ervaring. Op naar Nederland, op naar huis! 

Kaapstad (Zuid-Afrika), 223 dagen en 25.000km onderweg

Ook qua digitale infra is Afrika helaas Europa niet. Het kostte behoorlijk wat tijd en moeite om deze weblog regelmatig bij te houden. Dank voor  de bezoekjes en alle reacties en emails!

Door inlogproblemen bij weblog.nl heb ik de afgelopen tijd geen nieuwe logs kunnen posten. Deze hadden jullie nog tegoed…

't Was hartje winter toen we in december vorig jaar Nederland verlieten, en nu we door Namibië reizen is het dat opnieuw. Zo lang je in de zon blijft is het aangenaam, maar als die om een uur of zes verdwijnt wordt het bitter koud. Vannacht hebben we opnieuw het ijs van ons tentzeil geklopt. De snijdende wind maakt kamperen tot een beproeving. Zelfs onder het dekbed bleef het onaangenaam fris.

De woestijn was het eerste dat we zagen toen we dit continent in januari binnenreden. En nu het einde van de reis nadert zien we ons opnieuw omringd door zand, stof en leegte. De Namib woestijn is een wonder op zich. Tweehonderd meter hoge zandduinen staan als kolossale wachters langs de stofweg opgesteld. Alle tinten rood, bruin, grijs en geel zijn in dit uitgestrekte landschap verwerkt. Weg zijn de eindeloze stromen Afrikanen langs de wegen, roepend, starend, wijzend. We ploegen honderden kilometers door zand en kiezels, met als enige metgezellen een paar struisvogels, bokken en jakhalzen.

Kaapstad komt steeds dichterbij. Nog drie weken en een kilometer of duizend te gaan. En dat is goed. Acht maanden in Afrika in een auto wonen is erg leuk, maar ook veeleisend. De lange dagen over slechte wegen beginnen hun tol te eisen. De vermoeidheid slaat toe. Nu de kou ons iedere avond al om zeven uur het bed injaagt, is kamperen minder plezierig geworden. We zien er naar uit het stof voorgoed uit onze haren te wassen. Lekker koken op vier pitten, verwarming aan, warm bad, dvd’tje op de bank, hond op je voeten, dat soort normale dingen. En dan komen de reiskriebels vanzelf wel weer…

Lüderitz, Namibië 23.550 km en 227 dagen onderweg

Dwars door Namibië, van oost naar west, loopt een hek. Een enorm hek. Het houdt wilde dieren en hun ziektes in het noorden, weg van het vee en de grote farms in het zuiden. Het hek scheidt niet alleen wild van vee, maar het vormt ook de ijzeren grens tussen twee werelden: zwart Afrika en blank-zwart Afrika. Wildernis en Westerse civilisatie.

Voor de allerlaatste keer deze reis duiken we onder in die Afrikaanse wildernis. Bijna twee weken lang keren we de beschaving de rug toe. Hier geen internet, geen asfalt, geen bereik voor de gsm, zelfs geen bakker of groenteman. Dit is het land van rotsen, woestijnen, bossen en bush. Met een auto vol brandstof, water en voedsel doorkruisen we over haast onbegaanbare bergpaadjes Kakaoveld en Damaraland, het lege thuisland van illustere stammen als de Himba, Damara en Herero. Terwijl we stapvoets door het stof ploeteren, bakt de zon bruine koeken in onze neuzen. We beklimmen bergen en ploegen door woestijnen, door droomlandschappen een leegten en soms, als je het het minst verwacht, worden we gadegeslagen door mysterieuze mensen, buinbeschilderd en met rode klei in de haren (FOTO).

Het is een uitputtende tocht van vele honderden kilometers, lange dagen in een stuiterende auto. We merken dat zeven maanden door donker Afrika zijn tol begint te eisen. Caroline krijgt koorts. We vermoeden malaria, maar een test in een kleine plattelandskliniek bestrijdt dit. Oververmoeidheid, denken we, en we besluiten een paar dagen rust te houden. Daar hadden de voedselvoorraden niet op gerekend. Het eten raakt op. En er is in deze regio nog geen brood te koop. We leven op pakjes aardappelpuree, crackers en blikjes sardine.

Ik zie dat de wangen van Caroline aan het invallen zijn als we, oh ironie, de Skeleton Coast bereiken. En dan is het mooi geweest. We besluiten de van God verlaten woestenij definitief achter ons te laten en rijden in één streep naar Swakopmund, een Duits koloniaal stadje, Heimat van Ordnung und Apfelstrüdel. Eindelijk.

Swakopmund (Namibië), 22.110 km en 213 dagen onderweg

Naarmate we de Afrikaanse Westkust naderen merken we hoe zwart Afrika geleidelijk verblankt. Zambia, Botswana en nu Namibië, met iedere kilometer verovert de westerse beschaving donker Afrika. We zien blanke farms, gigantische boerenbedrijven; we zien Zuid-Afrikaanse toeristen, witte gezinnen in hun nog wittere Toyota’s, op de vlucht voor de drukte van het wereldkampioenschap voetbal.
Natuurlijk, donker Afrika is avontuurlijk en romantisch, maar een beetje beschaving heeft zo zijn voordelen. Er zijn weer winkelcentra met goedgevulde supermarkten, er zijn perfecte asfaltwegen en goedverzorgde campings waar stromend water is en elektriciteit, warme douches en waar alles werkt. Maar er zijn keerzijden. Zo wordt de kloof tussen en arm en rijk steeds pijnlijker zichtbaar. De gelukkige middenklasse verschuilt zich in stralende doorzonwoningen, ommuurd en beveiligd met honden, prikkeldraad, elektrische kabels en bewapende beveiligingsbedrijven. En in een kordon liggen rond de steden de hutjes en krotjes, keurig gedrapeerd op gekraakte grond, bewoond door de mensen die niets hebben en dus niets te verliezen. Hebben we ons in Afrika tot nu toe eigenlijk nergens onveilig gevoeld, nu we terug zijn in de beschaving is het oppassen geblazen. Drie mannen probeerden Caroline tijdens het pinnen in Namibische hoofdstad Windhoek iets te ontfutselen, geld of een pincode, maar slaagden daar gelukkig niet in. Van andere reizigers hoorden we volop verhalen over diefstallen en berovingen. En dan moet Zuid-Afrika, berucht vanwege de criminaliteit, nog komen. Nou ja, het ‘pinincident’ heeft ons weer op scherp gezet. En als we de hoofdstad straks verlaten voor de Namibische bush zal het met de misdaad wel weer wat minder worden.
Windhoek (Namibië), 20.900 km en 196 dagen onderweg

Voor wie van de wildernis houdt is het doorkruisen van Botswana een machtige belevenis. Het noorden van het land is nauwelijks door mensen bewoond en we maken ons op voor een vijfdaagse overlevingstocht door een ongerept deel van Afrika: het Chobe National Park en de Okavanga Delta. Net over de grens met Zambia slaan we proviand in. Helaas stranden we bij de benzinepomp: vervoersstakingen in Zuid-Afrika hebben de aanvoer van brandstof lamgelegd. Hele regio’s in Botswana zitten zonder benzine. Tsja, het blijft Afrika. Gelukkig slechts een dagje later dan gepland verdwijnen we alsnog achter het grote groene gordijn dat de bush net na de regentijd geworden is. Met 120 liter water, 180 liter benzine en voldoende voedsel om het desnoods een week uit te houden.

De oevers van de Zambezi en de Chobe rivier zijn volgepakt met wilde dieren. Meterslange krokodillen schuiven geruisloos door het water, een gestreepte hyena stuift door het struikgewas waar een kudde zenuwachtige impala’s zich snel uit de voeten maakt. Kuddes olifanten omringen onze auto en we rijden stapvoets langs bavianen, varanen, cheeta’s, stokstaartjes, zwijnen, giraffes, nijplaarden, zebra’s, leeuwen, dassen en een jakhals. De wegen zijn karrensporen; als een tractor ploegt onze auto zich door kniediep mul zand en opgedroogde modder. Door de overvloedige regenval staan veel paden onder water en we moeten onze route vanwege overstromingen regelmatig aanpassen. Eén keer doorkruisen we een rivier die zo diep is dat het water tot boven de wielen reikt. De motor dreigt de rivier via de luchtinlaat naar binnen te zuigen. Maar het loopt net goed af.

In vijf dagen tijd leggen we vijfhonderd kilometer af. Knotsend, wiegend, stuiterend, tot al onze spieren en botten er zeer van doen. Kamperen op de prachtigste plaatsen in de natuur. En ’s nachts hoef je je in dit deel van Afrika nooit de vervelen. De eerste avond worden we in het donker opgeschrikt door een passerende buffel, de tweede door een olifant die vlak naast de auto een boom molesteert, de derde nacht horen we geritsel in de bossen en schijnt de straal van mijn schijnwerper recht in de kop van een hyena en de vierde nacht is het een bushbok die ons aan het schrikken maakt.

Inmiddels aangekomen in de bewoonde wereld kijken we terug op een van de meest avontuurlijke, vermoeiendste maar mooiste tochten die we door Afrika hebben gemaakt.

Maun (Botswana), 19.680 km en 190 dagen onderweg

Zambia, weer helemaal terug in Afrika. Brandende hitte, geen naad zonder stof en een bouten- en moerencheck na iedere tocht door kuilen, gaten en kiezelkrochten. Vier dagen bivakkeren we praktisch in het natuurpark South Luangwe. Olifanten, giraffen en hyena’s omringen onze camping en ’s nachts worden we gewekt door een nijlpaard dat achteloos naast onze auto staat te grazen. We hebben ontmoetingen met talloze wilde dieren, waaronder een leeuw, een luipaard en een gifspuwende cobra. De Afrikaanse bush kent naast schoonheid ook haar ongemakken. Tot twee keer toe weten brutale apen eten uit ons kamp te jatten. Muggen en knoeperts van spinnen en duizendpoten (foto) behoren tot de vaste bezoekers van onze kampeerplaats.

Het is ons inmiddels ook duidelijk dat niemand in deze regio raad weet met onze Europese gasflessen. De krengen zijn nergens te vullen en na drie weken zonder gas koken we nu op z’n Afrikaans. Voor twee euro hebben we op de markt een stoofje gekocht. Koken op een houtskoolvuurtje heeft zo zijn charme, al dragen ook wij nu helaas een steentje bij aan de ontbossing van Afrika.

Ach, hoe langer je een Afrika bent, hoe Afrikaanser je wordt. Je neemt het leven bij de dag, laat je niet uit het veld slaan door onzekerheid en tegenslag en viert de kleine geneugten van het leven als waren het grote verworvenheden: een warme douche, een koud biertje en een stuk vlees op de grill.

Wie zich ook niet uit het veld laat slaan is onze machtige Toyota. Als een tank ploegt hij ons door de wildernis en hoewel we hem over de meest onvriendelijke terreinen jagen laat hij ons nooit in de steek. En ook daarin zijn we knap Afrikaans, want vrijwel iedere Afrikaan rijdt… in een trouwe Toyota.

Chipata (Zambia), 18.350 km en 176 dagen onderweg

Er zwermen vreemde kostgangers over Gods wegen. Wie dacht dat wij de enigen zijn die vanuit Europa onderweg naar Zuid-Afrika, zit er nogal naast. We ontmoeten voortdurend avontuurlijke reisgenoten en onder hen bevinden zich de meest kleurrijke figuren. Zoals Pascal de Zwitser, die in ruim een jaar tijd naar Kaapstad peddelt. Op de fiets! Of Chris de Duitser, die in een antieke Landrover over de wereld zwerft en al dertien jaar onderweg is. We ontmoetten drie Britten op motoren, een vader, zijn dochter en haar man, die voortdurend met elkaar in staat van oorlog verkeerden. En Edwin uit Nederland, die in Rwanda in de gevangenis belandde nadat hij met zijn motor betrokken was bij een verkeersongeluk.

Ook ontmoeten we gefortuneerde reizigers, die het continent in gigantische trucks doorkruisen. Dit soort overlandtrucks zijn van alle gemakken voorzien: van een wasmachine to een flatscreen en van een luxe badkamer tot een keuken die in een doorzonwoning niet zouden misstaan. Eén truck (kosten: 450.000 euro) had zelfs een lift om de motoren uit hun inpandige opberghok te hijsen.

Maar het meest bijzondere reisgezelschap wat we tot nu ontmoetten zijn toch wel Marcel en Johanna uit Duitsland (foto), die met hun twee dochters Ronja (4) en Julia (6) naar Kaapstad reizen, in een 56 jaar oude brandweerwagen! Ze zijn nu tien maanden onderweg en van malaria tot een voortdurende reeks van mechanische problemen, niets is hen bespaard gebleven. Beide keren dat we hen ontmoetten, op campings in Nairobi (Kenia) en Lilongwe (Malawi), was de gehele motor ter reparatie uit de brandweerwagen getakeld. Ondanks al deze tegenslag legde dit gezin een opmerkelijke dosis vrolijkheid aan de dag, en we hebben aangename uurtjes met hen beleefd.

Lilongwe (Malawi), 18.050 km en 166 dagen onderweg

Geloof het of niet, maar het is 2-1 voor de Afrikanen! Een paar dagen nadat ik een lastige verkeersagent om de tuin heb geleid met een kopietje van mijn rijbewijs (zie vorige log), worden we ongeveer zestig kilometer verderop opnieuw aangehouden. Wat denk je, door DEZELFDE AGENT! Hij is woedend, roept dat ik hem belazerd heb en dat me dat duur komt te staan. Als ik merk dat mijn gestamelde smoesjes geen indruk maken, trek ik mijn portemonnee en betaal de openstaande boete van 25 euro om van het gedonder af te zijn. Goddank laat hij het er verder bij zitten en mogen we verder rijden.

Malawi is een van de dichtstbevolkte landen van Afrika en we willen voor een paar dagen aan de immer nieuwsgierige zwarte mensenmassa ontsnappen. Dus rijden we naar het Nyika National Park, een heuvelachtig bergplateau dat met zijn eindeloze graslanden en rotsen bij vlagen wat weg heeft van de Schotse hooglanden. Eindelijk, rust en ruimte, zonder mensen. We kamperen op een grasveld in het bos, waar een eland en haar jong ons nieuwsgierig gadeslaan. Een houten bord waarschuwt ons voor de vraatzucht van rondzwervende hyena’s. Die beesten schijnen zelfs schoenen te eten! Spullen ‘s nachts binnenboord houden, dus. De wegen in het park worden zelden gebruikt. Soms moeten we er met ons hakmes een weg doorheen banen. We spotten tal van dieren, waaronder een trage slang die van onze verschijning niet bijster onder de indruk is. Ik heb geleerd dat je het meest moet oppassen voor slangen die niet voor mensen op de vlucht slaan, dus om dit exemplaar gaan we maar met een grote boog heen.

Omdat we onze lege gasflessen al twee weken niet hebben kunnen vullen, koken we op een kampvuurtje. Lekker primitief, maar het werkt prima. Rond een uur of zes kleurt de helblauwe hemel donkerzwart, een duisternis die slechts wijkt voor het gefonkel van duizenden sterren. Het is heerlijk koel en buiten het tevreden gegraas van zebra’s en de roep van een uil is er niets dat onze nachtrust verstoort. Genieten van stilte is een zeldzame luxe in Afrika!

Tot nu toe, althans. De lege wildernis bevalt ons zo goed dat we hebben besloten om na Malawi het continent over te steken en naar de westkust van Afrika te trekken, via Zambia, Botswana en Namibië. Daar wachten ons weinig mensen, en héél véél wildernis.

Nyika National Park (Malawi), 17.400 km en 162 dagen onderweg

2 Na onze lange tocht door het uitgestrekte Tanzania trekken we weer even aan de handrem in de piepkleine parel Malawi, waar we moeite moeten doen om ons niet meteen helemaal thuis voelen. De regentijd heeft een landschap achtergelaten dat zó groen is dat je ogen er zeer van doen. Als een jagende visarend duikt de tropische begroeiing van de bergen het uitgestrekte Malawi-meer in, waar vissers in holle boomstammen zingend de vangst van de nacht binnenhalen. Op een heldere dag zie je hoe de bergen van Tanzania en Mozambique aan de overkant van het meer in de wolken verdwijnen. Aan onze zijde doet de oever haast Carabisch aan. De rumdrinkende en wietrokende rasta’s krijg je er gratis bij.

We kamperen op de meest fantastische plaatsen, pal aan het water of hoog in de helgroene bergen. Waar we ook komen, de mensen zijn vriendelijk en behulpzaam. Zelfs het weer is hier perfect: warm en zonnig overdag, heerlijk koel in de nacht. En zo is Malawi hard op weg ons hart te veroveren.

Maar het blijft Afrika, dus er zijn altijd keerzijden. Sinds enkele dagen kwelt een hardnekkige bacterie de ingewanden van Caroline. Gelukkig is er anti-biotica, en die begint nu aan te slaan. 

En dan is er natuurlijk de politie, die voortdurend probeert ons boetes aan te smeren. Maar daar heb ik wat op gevonden. De geplastificeerde kleurenkopies van mijn rijbewijs die ik van thuis heb meegenomen hebben me al heel wat geld uitgespaard. De truc is simpel. Als we een boete moeten betalen bezweren we de agent dat we niet genoeg geld op zak hebben en dat we in de eerstvolgende stad zullen pinnen. Als garantie dat we terugkomen om te betalen ben ik bereid om mijn rijbewijs achter te laten. De lokale diender heeft geen idee hoe een Nederlands rijbewijs eruit ziet en neemt genoegen met het kopietje. Ik weet het, het blijft een beetje kinderachtig en koloniaal om Afrikanen te foppen, maar mij zullen ze hier niet meer plukken!

Nkhata Bay (Malawi), 17.225 km en 155 dagen onderweg

Laten we eerlijk zijn, gestript van alle avontuur en romantiek is een overlandtrip van Breda naar Kaapstad gewoon een reusachtig eind rijden. Met nog drie maanden en zes landen te gaan besluiten we het relatief dure Tanzania zo snel mogelijk te doorkruisen. Lange dagen in de warme auto, dus. Maar never a dull moment in Afrika, zelfs op de eindeloze wegen van Tanzania gebeurt altijd iets onverwachts. Word je niet van de weg gereden door een tourbus dan is er wel een in de modder vastgelopen tankwagen die alle verkeer urenlang blokkeert. Ongeduldig als wij witten zijn proberen we er natuurlijk langs te rijden, om vervolgens zélf in een modderige geul vast te rijden. Meteen omringen tientallen nieuwsgierige mannen de auto, sommige om die domme, haastige mzungu’s uit te lachen, anderen om ongevraagd te hulp te schieten. Er wordt geduwd, geschept, geploeterd en gezweet en er komt uiteindelijk een vrachtwagen aan te pas om ons uit de modder te bevrijden. Kosten? Een half pakje sigaretten.

Een fenomeen dat we maar al te goed kennen van onze eerdere reis door Latijns-Amerika begint nu ook de kop op te steken: corrupte politie. In sommige Afrikaanse landen is het een goede gewoonte van de politie om voortdurend automobilisten van de weg te plukken. In veel gevallen worden de agenten gedreven door nieuwsgierigheid en laten ze mzungu’s na een vriendelijk praatje verder rijden. Maar naarmate we zuidelijker komen neemt de hebberigheid toe en beginnen agenten om cadeautjes te vragen, die ze – hoe ontroerend – ‘gifties’ noemen. Weigeren is voor eigen rekening, dus we hebben een paar balpennen in het dashboardkastje voor de meest vasthoudende agenten.

De laatste dagen zijn we twee keer echt de klos. Een agent met een snelheidsmeter wil ons tien euro ontfutselen omdat we volgens hem 64 rijden waar 50 is toegestaan. Niet dat dit laatste ergens uit blijkt, maar betalen is sneller dan discussiëren. Een officiële bekeuring wil hij niet uitschrijven, want dan kan hij de boete niet meer in zijn eigen zak steken. Dus treffen we een schikking: geen tien maar vijf euro voor een onofficieuze bekeuring.

Net over de grens met Malawi krijgen we opnieuw een bekeuring, deze keer omdat we geen reflecterende stickers op de bumper hebben. Een serieuze overtreding van de wet, die ons 15 euro kost, een half maandsalaris in Malawi. Maar ja, als je rijbewijs en verzekeringspapieren al zijn ingenomen, zit er weinig anders op: betalen, mzungu!

Tukuyu (Tanzania), 16.850 km en 148 dagen onderweg